Κρίγκας Χρήστος
Φορολογικός Σύμβουλος της Ελληνικής Ένωσης Επαγγελματικής Ασφάλισης

Τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, διεθνώς γνωστά ως occupational pension funds, έχουν μακρύτερη παράδοση από τους κλασικούς φορείς κοινωνικής ασφάλισης που είναι σήμερα ευρύτερα γνωστοί. Οι ρίζες τους εντοπίζονται ήδη από τον 15ο αιώνα, σε χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Αγγλία, όπου επαγγελματίες ενώνονταν σε ομάδες ώστε να δημιουργούν κοινά αποθέματα για δύσκολες στιγμές και για τα γεράματά τους.

Με τον καιρό, η ανάγκη να ενισχυθούν οι παροχές της βασικής και της επικουρικής κοινωνικής ασφάλισης οδήγησε αρκετές χώρες στη δημιουργία ειδικών οργανισμών που προσφέρουν επιπλέον ασφαλιστική κάλυψη, με παροχές που συχνά ξεπερνούν σημαντικά αυτές των δύο πρώτων βαθμίδων. Αυτή η διαπίστωση έσπρωξε πολλά κράτη να ξανασκεφτούν και να αναμορφώσουν τα συνταξιοδοτικά τους συστήματα, εισάγοντας ή ενισχύοντας τον λεγόμενο δεύτερο πυλώνα, δηλαδή τα επαγγελματικά ταμεία. Η εξάπλωση αυτών των φορέων ήταν μεγάλη, και σήμερα περίπου το ένα πέμπτο του εργαζόμενου πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης καλύπτεται από επαγγελματικά συνταξιοδοτικά προγράμματα. Παράλληλα, το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων που διαχειρίζονται τα επαγγελματικά ταμεία στην Ε.Ε. ξεπερνά τα 3,4 τρισεκατομμύρια ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο ένα τέταρτο περίπου του ΑΕΠ της Ένωσης. Η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, που ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2025, δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση των επαγγελματικών συντάξεων (δεύτερος πυλώνας ασφάλισης), καθώς αυτές συμβάλλουν στην επαρκή αναπλήρωση εισοδήματος, στην ανάπτυξη των κεφαλαιαγορών στη χρηματοδότηση της ανάπτυξης και της καινοτομίας και τελικά στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Στην Ελλάδα, ο θεσμός της Επαγγελματικής Ασφάλισης καθιερώθηκε νομικά το 2002, με το νόμο 3029/2002. Το πρώτο επαγγελματικό ταμείο της χώρας ήταν το Ταμείο Επαγγελματικής Ασφάλισης του Υπουργείου Οικονομικών, που συστάθηκε το 2004. Όταν δημιουργήθηκε η Ελληνική Ένωση Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης το 2018, δηλαδή 16 χρόνια μετά την εισαγωγή του θεσμού, ο κλάδος αριθμούσε δώδεκα (12) επαγγελματικά ταμεία που λειτουργούσαν στη χώρα. Από το 2018 μέχρι σήμερα τα ΤΕΑ υπερδιπλασιάστηκαν και ανέρχονται πλέον σε 29.

Στη χώρα μας, παρά την αύξηση περίπου 65% των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) την περίοδο 2017-2025, το σύστημα παραμένει από τα πιο υποανάπτυκτα στον ΟΟΣΑ, με κάλυψη εργαζομένων κάτω από 5% και ενεργητικό μόλις 1% του ΑΕΠ. Βασικός λόγος η καθυστέρηση στην έλλειψη εθνικής στρατηγικής για τους τρεις πυλώνες ασφάλισης, οι αδυναμίες του ρυθμιστικού πλαισίου ίδρυσης ΤΕΑ και ζητήματα του Ν. 5078/2023 (όπως κρατικές παρεμβάσεις, διοικητικό βάρος και ανώτατα όρια εισφορών). Επισημαίνεται ότι η πρόσφατη παρέμβαση του υπουργού Κ. Πιερρακάκη στο ECOFIN, καθώς και θέσεις της υπουργού Εργασίας Ν. Κεραμέως για συμβατότητα με το ενωσιακό πλαίσιο, ανοίγουν τον δρόμο για αξιοποίηση των ευρωπαϊκών προτάσεων ιδίως αυτόματης εγγραφής και αυτόματων παρακρατήσεων εισφορών σε ΤΕΑ στην επικείμενη τροποποίηση του νόμου.

Τώρα για τον κλάδο των λογιστών-φοροτεχνικών, το Ε.Τ.Α.Ο (Επαγγελματικό Ταμείο Ασφάλισης Οικονομολόγων) ιδρύθηκε από το Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΟΕΕ), με ιστορική απόφαση της Συνέλευσης των Αντιπροσώπων του, εγκρίνοντας το καταστατικό του στις 5 Δεκεμβρίου 2003, και προσωπικά είμαι από τους υπογράφοντες της σύστασης του Ε.Τ.Α.Ο. Ξεκίνησε να λειτουργεί το 2006 και βρίσκεται ήδη στο εικοστό έτος λειτουργίας του.

Πρόκειται για νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, και η εγγραφή στο Ταμείο είναι προαιρετική. Σκοπός του είναι η παροχή συμπληρωματικής επαγγελματικής ασφαλιστικής προστασίας, πέραν της υποχρεωτικής κοινωνικής ασφάλισης, για την κάλυψη κινδύνων γήρατος, αναπηρίας και θανάτου, μέσω τριών κλάδων: Εφάπαξ, Σύνταξης και Αλληλοβοήθειας. Είναι αυτοδιοικούμενο από 11μελές ΔΣ, εκλεγμένο από τα μέλη του.

Το Ε.Τ.Α.Ο έχει αναθέσει τη διαχείριση των επενδύσεων του σε επαγγελματίες διαχειριστές, την απόδοση των οποίων εποπτεύει σε τριμηνιαία βάση με τη συνδρομή πιστοποιημένων εμπειρογνωμόνων – συμβούλων. Η λογιστική διαχείριση, η σύνταξη Εκθέσεων Εσωτερικού Ελέγχου και Διαχείρισης Κινδύνων έχουν ανατεθεί σε εξωτερικούς πιστοποιημένους συνεργάτες.

Το Ταμείο εφαρμόζει αυστηρό ρυθμιστικό πλαίσιο, εναρμονισμένο με τις Ευρωπαϊκές Οδηγίες, ώστε ο ασφαλισμένος να έχει πλήρη ενημέρωση για τις εισφορές και τις αποδόσεις, με δικούς του κωδικούς πρόσβασης στον ατομικό του λογαριασμό (www.etao.gr). Παραθέτω στη συνέχεια κάποια επίσημα στοιχεία από το site του Ε.Τ.Α.Ο.

Από τα βασικά μεγέθη του Ταμείου, οι τεχνικές προβλέψεις του Κλάδου Εφάπαξ μέχρι την 31/12/2024 είναι ύψους 21.345.462 ευρώ. Η ασφαλιστική τοποθέτηση τους αποτελείται κατά 98,7%  από την αξία των περιουσιακών στοιχείων του και κατά 1,3% από καταθέσεις όψεως. Τα Ίδια Κεφάλαια προς κάλυψη λειτουργικών εξόδων είναι 214.214 ευρώ, με Δείκτη Φερεγγυότητας Εξόδων Λειτουργίας 15,9.

Τα αποθεματικά του Κλάδου Αλληλοβοήθειας είναι 542.038 ευρώ, ενώ τα Ίδια Κεφάλαια για κάλυψη λειτουργικών εξόδων είναι 4.953 ευρώ, με Δείκτη Φερεγγυότητας 36,4.

Οι εισφορές των ασφαλισμένων μελών και τα αποθεματικά κεφάλαια επενδύονται στο ομώνυμο Αμοιβαίο Κεφάλαιο «ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΩΝ Μικτό», το οποίο δημιουργήθηκε στις 07/08/2008 με διαχειριστή την ALPHA TRUST.

Από την έναρξη λειτουργίας του μέχρι 31/12/2024, παρουσιάζει την κατωτέρω εντυπωσιακή σωρευτική απόδοση στα διατρέξαντα κυλιόμενα δωδεκάμηνα, η οποία κατατάσσεται στην κορυφή των φορέων της επαγγελματικής ασφάλισης.

Το σύνολο των εισφορών στα επαγγελματικά ταμεία εκπίπτει από το φορολογητέο εισόδημα του ασφαλισμένου. Κατά συνέπεια ο ασφαλισμένος στο ΕΤΑΟ οικονομολόγος-λογιστής-φοροτεχνικός αποκομίζει κάθε χρόνο σημαντική φορολογική ωφέλεια από την έκπτωση των καταβαλλόμενων εισφορών από το φορολογητέο του εισόδημα η οποία και θα πρέπει να προστεθεί στην υπεραξία που απολαμβάνει από την αποτελεσματική επενδυτική διαχείριση των εισφορών του από τους επαγγελματίες διαχειριστές του ταμείου.

Σε επόμενο άρθρο μου θα γίνει πιο εκτενής ανάπτυξη με όλα τα επίσημα οικονομικά δεδομένα που αφορούν την Επαγγελματική Ασφάλιση του οικονομολόγου λογιστή-φοροτεχνικού.

Κλείνοντας, να ευχηθώ καλή επιτυχία στο 7ο Συνέδριο Επαγγελματικής Ασφάλισης που γίνεται στη χώρα μας με την παρουσία σημαντικών Ελλήνων και Ευρωπαίων ομιλητών και το διοργανώνει η Ελληνική Ένωση Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΕΛ.Ε.Τ.Ε.Α.) την Πέμπτη 18 Ιουνίου 2026. Σκοπός του Συνεδρίου είναι μια ολιστική προσέγγιση της φιλοσοφίας, των μηχανισμών λειτουργίας και του ρόλου των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης ως συμπληρωματικών συνταξιοδοτικών οχημάτων και ως θεσμικών επενδυτών, σε όλα τα δυνητικώς εμπλεκόμενα μέρη της αγοράς εργασίας (εργοδοτών – εργαζομένων) στον κλάδο της Επαγγελματικής Ασφάλισης.

Πηγές
1. Γ. Αμίτσης – Χ. Νούνης, «Η ενίσχυση της επαγγελματικής ασφάλισης», Η Καθημερινή, 11.04.2026.
2. Ελληνική Ένωση Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΕΛ.Ε.Τ.Ε.Α.): https://eletea.com.gr/
3. Ε.Τ.Α.Ο. – Επαγγελματικό Ταμείο Ασφάλισης Οικονομολόγων: https://www.etao.gr/

© Taxheaven.gr · Πηγή